مـا تـو خـيـلي از فرايندهاي مهندسي شيمي احتياج به گرم كردن يك جريان خاص پيدا مي‌كنيم.

مثلاً كجا ؟ مثلاً تو Reboiler برج‌هاي تقطير.

دم دسـت‌تـرين سـيـالي هم كه براي گرم كردن داريم بخار آب هست كه ايـن بـخـار به كمك ديگ‌هاي بخار (Boilers) توليد ميشه (ان‌شاءا... بعداً ديگ‌هاي بخار رو هم معرفي مي‌كنيم). بخار آب رو به عنوان مثال مي‌فرستيم توي لوله‌هاي دروني يك مبدل پوسته و لوله (Shell & Tube) و سيال سرد رو هم از پوسته عبور ميديم.

اين بخار گرماي نهان‌تبخير خودش رو به سيال سرد ميده و ميعان پيدا مي‌كنه و تبديل به Condensate ميشه. Condensate رو دوباره براي توليد بخار، به ديگ بخار مي‌فرستيم. منتهي براي اينكه مطمئن بشيم در طي تبادل حرارت از تمام بخار استفاده شده و در واقع تو جريان Condensate برگشتي به سمت ديگ بخار هيچ بخاري وجود نداشته باشه بعد از مبدل حرارتي از يك تله بخار استفاده مي‌كنيم. تله بخار مانع عبور بخار از خودش میشه و فقط Condensate رو عبور ميده و به اين ترتيب بخارهايي كه احياناً مايع نشدن و هنوز از گرماي نهان‌تبخيرشون استفاده نشده رو در سيستم (مثلاً مبدل) نگه مي‌داره تا موقعي كه مايع بشن تا به اين ترتيب از حداكثر گرماي نهان‌تبخير آب استفاده بشه. نكته ديگه اينكه تجمع Condensate در لوله‌هاي شامل بخار هم دو تا مشكل رو ايجاد مي‌كنه. اول اينكه حجمي كه اشغال مي‌كنه باعث كم‌شدن حجم بخار در دسترس ميشه و دوم اينكه قطرات Condensate باعث ايجاد خوردگي در لوله‌ها و اتصالات ميشن. به اين ترتيب تله بخار از اونجايي كه فقط به Condensate اجازه عبور ميده، باعث تخليه سريع‌تر Condensate از سيستم ميشه. در شكل زير مثالي از چگونگي استفاده از تله بخار رو مي‌بينيم:

خوب حالا تله بخار چطوري بخار رو از مايع جدا مي‌كنه ؟

تله‌بخارها انواع مختلفي دارن: تله بخار ترموستاتيك، تله بخار مكانيكي و تله بخار جنبشي و هر كدوم با مكانيزم متفاوتي كار مي‌كنن كه در ادامه با تله‌بخار مكانيكي آشنا ميشيم. شكل زير نحوه كار تله بخار مكانيكي رو نشون ميده:

توي اين تله بخار يك كره سبك وجود داره كه به كمك يك اهرم به يك سوپاپ خروجي وصل ميشه. در صورتي كه كره به سمت بالا حركت كنه اهرم باعث باز شدن سوپاپ ميشه. در حالت اوليه كره و اهرم در پايين قرار دارن و سوپاپ بسته است.  Condensateو بخار همراهش وارد تله بخار ميشن. Condensate به دليل داشتن چگالي بيشتر در كف تله بخار تجمع مي‌كنه و به تدريج باعث بالا رفتن كره سبك و در ادامه باز شدن سوپاپ خروجي ميشه. با باز شدن سوپاپ، Condensate به سمت بيرون راه پيدا مي‌كنه ولي از اونجايي كه هميشه يه ارتفاعي از Condensate كف تله بخار وجود داره، بخار راهي به سمت بيرون پيدا نمي‌كنه. تله بخار يه مزيت ديگه‌اي كه داره اينه كه هوا و ساير گازهايي كه رو ممكنه در بخار آب وجود داشته باشه در خودش جمع‌آوري مي‌كنه و بعد از هر چند مدت ميشه به كمك Vent كه روي تله بخار تعبيه شده اين گازها رو از سيستم خارج كرد. در واقع وجود اين گازها باعث كاهش راندمان تبادل حرارت ميشه چون به دليل كم‌بودن ضريب رسانايي حرارتي به صورت يك عايق عمل مي‌كنن. به اين ترتيب استفاده از تله بخار هم به نوعي صرفه‌جويي در انرژيه و هم باعث بالا رفتن راندمان سيستم ميشه.